Zakładając jednoosobową działalność gospodarczą, możesz skorzystać z ulg w ZUS, które znacząco obniżają koszty na starcie. Najważniejsze z nich to ulga na start (zwolnienie ze składek społecznych przez 6 miesięcy) oraz preferencyjne składki ZUS (obniżona podstawa przez kolejne 24 miesiące) – pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów.
W 2026 roku, przy minimalnym wynagrodzeniu 4806 zł, preferencyjna podstawa składek wynosi 1441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia). Dzięki temu na starcie realnie minimalizujesz obciążenia finansowe, zachowując ciągłość ubezpieczenia.
Ulga na start – pełne 6 miesięcy bez składek społecznych
Ulga na start zwalnia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) przez pierwsze 6 pełnych miesięcy kalendarzowych od rozpoczęcia działalności. W tym czasie płacisz wyłącznie składkę zdrowotną – zależną od formy opodatkowania i niepodzielną proporcjonalnie do dni działalności.
Warunki skorzystania z ulgi
Aby skorzystać z ulgi, musisz spełnić łącznie następujące wymagania:
- co najmniej 60 miesięcy przerwy – podejmujesz działalność po raz pierwszy lub ponownie po upływie minimum 60 miesięcy (5 lat) od zawieszenia lub zakończenia poprzedniej działalności;
- brak współpracy z byłym pracodawcą – nie wykonujesz działalności na rzecz pracodawcy, u którego byłeś zatrudniony w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym w zakresie tożsamym z obowiązkami z etatu;
- brak innej działalności na starcie – w dniu rejestracji nowej firmy nie prowadzisz innej działalności gospodarczej.
Ulga nie przysługuje, jeśli w ostatnich 60 miesiącach prowadziłeś działalność albo świadczysz usługi na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie, co na etacie.
Jak liczyć okres ulgi?
Okres 6 miesięcy liczy się w pełnych miesiącach kalendarzowych. Jeśli rejestrujesz firmę 1. dnia miesiąca, ulga zaczyna się od tego miesiąca (np. rejestracja 1 stycznia – ulga do czerwca włącznie). Jeśli rejestrujesz firmę od 2. dnia miesiąca, pierwszy miesiąc jest niepełny – ulga liczona jest od kolejnego miesiąca (ZUS nalicza 6 pełnych miesięcy po niepełnym pierwszym).
Przykład – rejestracja 16 września 2025 r.: ulga od października 2025 do marca 2026 (wrzesień niepełny, nie wlicza się). Najkorzystniej założyć firmę 2. dnia miesiąca, aby efektywnie wydłużyć okres bez składek społecznych.
Po zakończeniu ulgi na start możesz płynnie przejść do preferencyjnych składek – bez przerw w ubezpieczeniu.
Preferencyjne składki ZUS – obniżona podstawa przez 24 miesiące
Po uldze na start przysługują preferencyjne składki społeczne przez 24 pełne miesiące. Podstawa wymiaru to 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku. W 2026 r. jest to 1441,80 zł (30% z 4806 zł). Okres liczy się od miesiąca następującego po zakończeniu ulgi na start (lub od rozpoczęcia działalności, jeśli z ulgi nie korzystasz).
Wysokości składek w 2026 roku
Przy preferencyjnej podstawie 1441,80 zł, orientacyjne miesięczne składki społeczne wynoszą:
- emerytalne – ok. 275 zł;
- rentowe – ok. 92 zł;
- chorobowe (dobrowolne) – ok. 36 zł;
- wypadkowe – ok. 14 zł;
- łącznie społeczne – ok. 417 zł (bez chorobowego ok. 381 zł) + składka zdrowotna (zależna od formy opodatkowania).
Po 24 miesiącach przechodzisz na pełny ZUS (podstawa: 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia; w 2026 r. to zwykle kilka tysięcy złotych; składki społeczne powyżej 1600 zł).
Przykład okresu – start 16 stycznia 2024 r.: preferencyjne składki do końca stycznia 2026 r. (24 pełne miesiące).
Składka zdrowotna – zawsze obowiązkowa
Składka zdrowotna jest obowiązkowa od pierwszego dnia działalności i nie podlega zwolnieniu w uldze na start. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania:
- skala podatkowa – 9% dochodu;
- podatek liniowy – 4,9% dochodu;
- ryczałt od przychodów – stałe stawki zdrowotne zależne od progu przychodów;
- niepodzielna za miesiąc – pełna kwota naliczana również za niepełny miesiąc.
Terminy opłacania składek i deklaracje ZUS
Deklaracje: zgłoszenia do ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności – podczas ulgi na start składasz ZUS ZZA (tylko zdrowotne), po zakończeniu ulgi przechodzisz na ZUS ZUA (pełne społeczne + zdrowotne).
Terminy płatności: do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni (dla osób fizycznych prowadzących JDG). Opóźnienia skutkują naliczeniem odsetek.
Inne ulgi dla nowych firm jednoosobowych
Mały ZUS Plus – po preferencyjnych składkach, dla firm z przychodem do 120 tys. zł rocznie i po spełnieniu dodatkowych warunków; podstawa naliczana w oparciu o dochód.
Programy rządowe i lokalne – sprawdzaj aktualne preferencje i dotacje na gov.pl oraz w urzędzie miasta lub gminy.
Praktyczne wskazówki i pułapki
Poniżej znajdziesz najważniejsze rekomendacje, które pomagają maksymalnie wykorzystać dostępne ulgi i uniknąć błędów:
- rejestracja w CEIDG 2. dnia miesiąca – daje najdłuższy możliwy okres bez składek społecznych;
- monitoruj zmiany w 2026 r. – minimalne wynagrodzenie rośnie do 4806 zł, sprawdzaj rozporządzenia;
- uważaj na pułapki – niepełne miesiące, współpraca z byłym pracodawcą i brak 60-miesięcznej przerwy wykluczają część ulg;
- korzystaj z kalkulatorów ZUS – wykonuj symulacje obciążeń przed wyborem formy opodatkowania;
- śledź aktualne stawki na zus.pl – przepisy i wskaźniki mogą się zmieniać w trakcie roku;
- skonsultuj start z księgowym – dobór formy opodatkowania i termin rejestracji wpływają na realne oszczędności.
