Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) to publiczny, elektroniczny rejestr prowadzony przez Ministra Finansów, służący do ewidencjonowania osób fizycznych sprawujących faktyczną kontrolę nad podmiotami gospodarczymi. Rejestr został wprowadzony ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu i stanowi obowiązkowe narzędzie przejrzystości w polskim obrocie gospodarczym.
CRBR jest nieodpłatny, jawny i działa w formie systemu teleinformatycznego, co wzmacnia transparentność życia gospodarczego.
Cel i znaczenie CRBR
Głównym zadaniem rejestru jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Posiadanie dokładnych i aktualnych danych o beneficjentach rzeczywistych uniemożliwia przestępcom ukrywanie tożsamości w złożonych strukturach właścicielskich.
Wdrożenie CRBR wynika z implementacji dyrektywy Unii Europejskiej 2015/849, która zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia, aby podmioty korporacyjne uzyskiwały, posiadały i ujawniały odpowiednie, dokładne i aktualne informacje o swoich beneficjentach rzeczywistych.
Kto to jest beneficjent rzeczywisty?
Beneficjentem rzeczywistym jest osoba fizyczna, która sprawuje bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółką prawa handlowego i czerpie rzeczywiste korzyści z jej działalności. To osoby zdolne do podejmowania decyzji w imieniu podmiotu lub wywierania na nie znaczącego wpływu.
Przykładowo, w grupę beneficjentów rzeczywistych mogą wchodzić:
- akcjonariusze i udziałowcy,
- członkowie zarządu,
- wspólnicy spółek,
- inwestorzy,
- osoby dysponujące więcej niż 25% głosów w organie stanowiącym.
Za beneficjenta rzeczywistego uznaje się osobę fizyczną będącą udziałowcem lub akcjonariuszem, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji, albo osobę fizyczną dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym, także jako zastawnik, użytkownik lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu. Ponadto beneficjentem rzeczywistym jest osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25% udziałów lub akcji albo które łącznie dysponują więcej niż 25% głosów w organie stanowiącym.
Jakie podmioty muszą się zgłosić do CRBR?
Obowiązek wpisu do CRBR dotyczy podmiotów wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), z wyłączeniem spółek publicznych.
Spółki osobowe
Do tej kategorii należą:
- spółki jawne,
- spółki komandytowe,
- spółki komandytowo-akcyjne,
- spółki partnerskie.
Spółki kapitałowe
Do tej kategorii należą:
- spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Sp. z o.o.),
- proste spółki akcyjne,
- spółki akcyjne (z wyjątkiem spółek publicznych).
Spółki publiczne są zwolnione z obowiązku wpisu do CRBR ze względu na wymogi ujawniania informacji wynikające z przepisów prawa Unii Europejskiej.
Do CRBR muszą się wpisać także spółki kapitałowe, w których inny podmiot kapitałowy posiada ponad 25% głosów lub udziałów/akcji, a wspólnikiem tego podmiotu jest osoba fizyczna posiadająca ponad 25% głosów lub udziałów/akcji.
Jakie informacje zawiera CRBR?
Zakres informacji ujawnianych w rejestrze obejmuje przede wszystkim:
- imię i nazwisko beneficjenta rzeczywistego,
- obywatelstwo,
- kraj zamieszkania,
- numer PESEL lub datę urodzenia,
- wielkość posiadanych uprawnień właścicielskich lub kontrolnych.
Rejestr jest powszechnie dostępny dla wszystkich zainteresowanych stron, co czyni go skutecznym narzędziem przejrzystości w polskim obrocie gospodarczym.
